حکومت اسلامی و ولایت فقیه

تفاوت دستورات ولی فقیه با دستور یک مرجع تقلید در چیست؟

ولی فقیه

شهر سوال ـ آیت‌الله جوادی آملی در بخش پاسخ به پرسش‌های كتاب "ولایت فقیه؛ ولایت فقاهت و عدالت " در پاسخ به این پرسش كه: "آیا بر فقیهان واجب است كه از ولی فقیه تبعیت كنند؟ آیا حق مخالفت و نقض حكم والی را دارند؟ " می‌نویسد: فقیه جامع الشرایط، سه كار رسمی دارد؛ یك كارش "افتاء " است كه پس از دادن فتوا، عمل به آن فتوا، بر خودش و بر مقلدانش واجب است، ولی نسبت‏ به فقیهان دیگر اعتباری ندارد؛ زیرا مجتهد حق ندارد از مجتهد دیگر تقلید كند.

منظور از اینکه ولایت فقیه، ولایت فقه است ، چیست؟

شهر سوال ـ پس قانون دینی معیار اساسی است. و در جامعه نیز،مسئولان اداره جامعه، مجریان همان قانونی هستند که در دین تعیین شده است. دستورات آنها لازم و اطاعت از آنها واجب است، چون دستور آن ها، همان دستور الهی است. دستوراتی که به صورت کلی با بیان ضابطه ها در دین آمده و حاکم جامعه اسلامی، با توجه به جزئیات پیش آمده، حکم خاص برای مصداق خارجی را بیان می کند.

خیلی خلاصه بفرمایید معنای ولایت فقیه چیست و اصل مساله در آن چه می باشد؟

شهر سوال ـ حتما بحث های مفصلی راجع به معنای ولایت شنیده یا مطالعه كرده ايد که در این جا به خاطر رعایت اختصار تنها آن را یادآوری می كنيم:

آیا دین از سیاست جداست؟

دين و سياست

شهر سوال ـ قبل از هر گام در بررسی این سوال، باید منظور از دین روشن شود. چون بین دین های حاضر در صحنه اجتماع، تفاوت های بنیادین و اساسی ای وجود دارد. و با توجه به این تفاوت های فراوان و محیط پرسش، می توانیم مساله را محدود به اسلام نموده و سپس آن را بررسی کنیم. در واقع به این سوال جواب دهیم که آیا اسلام از سیاست جدا است؟

آیت الله خامنه ای به چه دلیلی شایستگی رهبری را دارند؟

آیت الله خامنه ای

شهر سوال ـ صلاحیت اخلاقى مقام معظم رهبرى نیز از امورى است كه در رفتار و عملكردهاى فردى و اجتماعى ایشان از زمان كودكى، جوانى و مبارزات سیاسى و نیز مسؤولیت‏هاى متعددى كه در بعد از انقلاب در شرایط حساس داشته‏اند به روشنى قابل اثبات بوده و تمام اشخاصى كه از نزدیك با معظم‏له در ارتباطند، گواه بر این مدعا هستند.

آیا نظریه ولایت فقیه با پیروزی انقلاب پدید آمد؟ یا در اصل اسلام بوده است؟

پیروزی انقلاب

شهر سوال ـ این مسأله در دوران امامان معصوم (ع) نیز وجود داشت. لذا علاوه بر اینكه در سیره نظرى آن بزرگواران مشاهده مى ‏كنیم كه با الهام از قرآن، به حلّ این مسأله پرداخته ‏اند در سیره عملى خود نیز- در مواردى كه نیاز بوده با تكیه بر شرایط مهم رهبرى (قدرت و توانمندى، امانت‏دارى، علم و آگاهى به احكام و دستورات الهى و) اقدام به تعیین افراد واجد شرایط مى ‏كردند مانند: حذیفه بن یمان به عنوان حاکم اول مدائن، سلمان فارسى به عنوان حاکم دوم مدائن، عمار بن یاسر به عنوان حاکم كوفه، مالك اشتر به عنوان حاكم و سرپرست مصر.

کسی که ولایت فقیه را قبول نداشته باشد آیا دینش ناقص است؟

شهر سوال ـ این گونه مخالفت به طور حتمى حرام و جرم است. البته مخالفت عملى نیز اقسام و مراتبى دارد كه حكم هر یك، جداگانه قابل بررسى است. روشن است كه مخالفت عملى، مستلزم هرج و مرج است در حالى كه مسائل اجتماعى و حكومتى، نیازمند وحدت رویه است و هیچ قانون و نظام سیاسى- اعم از اسلام و غیر اسلام ‏آشوب، قانون‏گریزى و دلخواه‏ گزینى را برنمى‌‏تابد.

آیا ولی فقیه می تواند فرا قانونی عمل كند؟

شهر سوال ـ و از آنجا كه فقیه، ولایت خود را از ناحیه ى شارع به دست آورده، ناگزیر است در چارچوب ضوابطى كه شارع در زمینه هاى گوناگون ارایه كرده، عمل كند. اگر آنچه نسبت به آن مى خواهد اعمال ولایت نماید از مباحات شرعى باشد یعنى از امورى كه نه واجب است و نه حرام، هر چند مستحب یا مكروه باشد میزان براى اعمال ولایت «وجود مصلحت» خواهد بود...

بر اساس کدام اصل شرعی و قانونی شخص رهبر تعیین می شود؟

 شخص رهبر

شهر سوال ـ در نیابت عام سخن از بیان شرایط و ویژگی هایی است که شخص با داشتن آن ها، واجد ولایت می شود. و تشخیص وجود این شرایط با مراجعه به خبرگان و متخصصان فن روشن می شود. که درباره حضرت امام (ره) اجماع بر صلاحیت ایشان وجود داشت و برای رهبری حضرت آیت الله خامنه ای نیز رای قاطع مجلس خبرگان، نشان دهنده وجود شرایط ولایت در ایشان است. که مجلس خبرگان ایشان را با توجه به شرایط فقاهت، آگاهی به زمان، عدالت، مدیر، مدبر بودن، بهترین فرد برای منصب رهبری تعیین کرده اند.

آیا انتقاد بعضی از مجتهدان یا مراجع از رهبر، نشان دهنده، عدم اسلامی بودن ولایت فقیه نیست؟

اجتهاد

شهر سوال ـ اگر چه اصل ولايت فقيه توسط هيچ فقيهي انکار نشده، اما اختلافاتي درباره ميزان اختيارات ولي فقيه وجود دارد. بسياري از آنان معتقد به ولايت مطلقه فقيه هستند . امام راحل[۱] مرحوم نراقي[۲] صاحب جواهر[۳] و... از طرفداران ولايت مطلقه فقيه مي‌باشند. و بعضي نيز دايره ولايت فقه را کمتر مي دانند.

صفحه‌ها