آیا امامت موروثی بود؟

موروثی بودن یعنی اینکه ضابطه و معیار حاکم در انتخاب فرد، رابطه پدر و پسری یا خانوادگی باشد. در حالی که شواهد و دلایل  نشان می دهد که ظابطه انتخاب امام، معیارهای خانوادگی نبوده است.


اولا تعیین امام امری الهی است. و دلایل قطعی و عقلی (که در جای خویش بیان شده) لزوم  عصمت برای امام را ثابت می کند. و عصمت صفتی است که تنها خدای متعال به آن آگاه است. بنابراین هیچ کسی غیر از خدای متعال حق تعیین امام را ندارد. و روشن است که خدای متعال رابطه های خانوادگی را معیار انتخاب امام قرار نمی دهد.


ثانیا عدم اصل قرار دادن روابط خانوادگی در سیره و منش ائمه و منطق اسلامی به خوبی روشن است.  به عنوان نمونه به چند مورد اشاره می کنیم:


حسن بن موسى الوشّاء بغدادى می گوید: من در خراسان در مجلس على بن موسى الرّضا- علیه السّلام- بودم و زید بن موسى در آنجا حاضر بود و به جماعت حضّار، فخر میفروخت كه ما چنین و چنانیم، و امام رضا علیه السّلام كه با دیگران مشغول گفتگو بود سخنان زید را شنید و رو به او كرده گفت: اى زید! آیا حرفهاى نقّالان كوفه‏ تو را مغرور كرده و فریب خورده ‏اى ... اینكه موسى بن جعفر علیهما السّلام پدرت اطاعت خدا كند، روزها را روزه بگیرد و شبها را به نماز و عبادت پردازد و تو معصیت و نافرمانى خدا كنى، سپس در روز رستاخیز هر دو در عمل مساوى باشید و جزاى هر دو بهشت باشد، پس بدون تردید تو عزیزتر از او در نزد خدا باشى (چون او با طاعات خود مستحقّ بهشت شده است و تو بى‏ طاعت و با معصیت همان پاداش را گرفته ‏اى)[۱]


همچنین شخصی به امام عرض کرد: به خدا سوگند، هیچ کس در روی زمین از حیث برتری و شرافتِ پدران به شما نمی‌رسد. امام فرمود: «تقوا به آنان شرافت داد و اطاعت پروردگار آنان را بزرگوار ساخت.»[۲]


بنابراین روشن است که تعیین امامان با توجه به رابطه خانوادگی آنها صورت نگرفته است. اما قرار داشتن آنها در یک نسل به این جهت است که امام علاوه بر دارا بودن کمالات روحی و معنوی، باید از طهارت آباء و نیاکان هم برخوردار باشد. تا مردم به دلیل پدر و مادر خلافکار از آنها منزجر نباشند. به همین دلیل خدای متعال امامت را در بهترین خاندان ها قرار داده است و رابطه فامیلی و پدر و پسری در بین آنها دیده می شود.

 

[۱]. عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج‏۲، ص۲۳۲.
[۲]. عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۱۷۴.

facenama

دیدگاه‌ها

مگر هر کس پدر و مادرش معصوم

مگر هر کس پدر و مادرش معصوم نباشند ، جانی و خلافکار هستند ؟ ( خارج از بحث عصمت ) مگر تنها نسل پاک شامل خاندان رسول الله بود ؟ امامان که همیشه الگوی عملی بوده اند ، چگونه است که امام حسن در صلح با معاویه شرط موروثی نبودن خلافت را می کند ، انوقت در خاندان رسول الله چنین چیزی دیده می شود ؟ ضمن انکه عصمت خدادادی موجب چنین تقوایی برای معصومین شده است ...

تصویر soalcity

سلام

سلام
به نظر می رسد که جواب را به طور دقیق مطالعه ننموده اید.
کسی که پدر و مادرش طاهر نباشند، یک مزیت کمتر از کسی است که پدر و مادرش طاهر بوده اند. پس بحث جانی بودن و خلافکار بودن نیست.
و در خاندان پیامبر (ص) نیز امامت به ارث نمی رسید. برای همین یک وقت علیرغم وجود پسر بزرگتر به پسر کوچک تر می رسد. یک زمان به برادر می رسد و یک زمان از برادر گرفته می شود و به فرزند ۵ ساله می رسد.

نظرات