لطفا درباره حديث پيامبر که "فقر افتخار من است" توضيح بفرماييد.

فقر

در توضیح این حدیث شریف به دو نکته باید توجه شود :
۱- پیامبر گرامی اسلام (ص) در حدیثی می فرمایند :  "الفقر فخري و به أفتخر علي سائر الانبياء؛ فقر باعث فخر من است و به سبب آن بر ساير انبيا افتخار مي کنم".(۱)
پيامبر در اين حديث در مقام مقايسه خويش با ساير پيامبران الهي(ع) مي باشد(در برخي روايات، اين احتمال تأييد شده که) پيامبر اسلام (ص) از نظر امکانات مادی يکي از فقيرترين پيامبران بود، اما از جهت مقام و مرتبه معنوی بر همه پيامبران برتري داشت. در مقام مقايسه خويش با آنان فقر را جزو افتخارات خود شمرده است.
اگر معنای حدیث را این گونه بگیریم ، به اصطلاح "قضيه شخصيه" است و به ديگران ربطي ندارد.

۲-معنای دیگری که می توان از این حدیث برداشت کرد ، مقصود از فقر ،  فقر معنوی و وجودی باشد، بدين معنا که انسان، فقير و نيازمند و محتاج به خداوند است و هماره به خداوند و کمک وی نياز دارد. در قرآن کریم هم مي فرمايد :« يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
 يعنى اى مردم شما نيازمندان بخدائيد و «تنها» خدا است كه او بى‏ نياز و ستوده شده است .»

 در اين صورت، فقر و تهيدستي و احتياج به خدا را رسول خدا(ص) عامل افتخار خويش تلقي نموده است و ربطي به نياز مالي ندارد. در روايات و ادعيه، فقر در اين معنا به کار رفته است، مثلاً "أنا الفقير الّذي ربّيته؛ من فقيري هستم که تو (اي خدا) او رإ پرورش دادي".
در آثار عرفاني نيز فقر تنها به اين معنا بيان شده است. در اين معنا، فقر به معناي نياز به خداوند است و هر انساني که نيازمندتر به خداوند باشد، کامل‏تر است. معناي بندگي نیز از همين جا ناشي مي شود. (۳)
به نظر می رسد با توجه به احادیث و روایات دیگر در مذمت فقر مادّی و اثرات زیانبار آن در ایمان و اعتقاد افراد ، معنای کامل تر و دقیق تر حدیث نبوی ، همین بخش دوم (فقر وجودی انسان نسبت به خدا ) باشد .

پي نوشت‏ ها:
۱. بحارالانوار، ج ۶۹، ص ۵۶؛ مستدرک وسائل، ج ۱۱، ص ۱۷۳، باب ۴.
۲- سوره فاطر،آیه ۱۵.
۳. جامع الاخبار، باب ۱۰۹، فصل ۶۷، في الفقراء.

facenama

نظرات