آیا در زمان پیامبر(ص) یا خلفا با روزه خواری برخورد می شده است؟

قبل از ذکر نمونه های تاریخی از مجازات کسانی که علناً اقدام به روزه خواری کرده اند،مناسب است به موضوع مهمی توجه داشته باشیم و آن اینکه تظاهر به روزه خواری در ماه مبارک رمضان بر اساس احکام اسلامی جرم محسوب شده و در روایات مجازات و حد برای آن تعیین شده است. مطابق ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی که برگرفته از احکام و دستورات اسلامی می باشد:"هرکس علنا در انظار عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ۷۴ضربه شلاق محکوم می گردد"
لذا حفظ ضوابط دینی و رعایت شئونات اسلام در تمامی ایام به ویژه ماه مبارک رمضان امری لازم و ضروری است و دستگاه قضایی با افرادی كه نسبت به ارزشهای اسلامی حرمت شكنی كنند و علنا در معابر و اماكن عمومی اقدام به روزه خواری كنند، براساس قانون مجازات اسلامی موظف است برخورد نماید.

در طول تاریخ فقهای بزرگ شیعه در مباحث فقهی به حکم اقدام علنی به روزه خواری اشاره کرده اند و اینگونه نیست که این موضوع از ابداعات و اختصاصات جمهوری اسلامی ایران باشد.در دیگر کشورهای اسلامی هم برای کسانی که در ملأعام تظاهر به روزه خواری می کنند،مجازات هایی در نظر گرفته شده است.از جمله:

عربستان
مجازاتی که برای روزه‌خواری در این کشور در نظر گرفته شده شامل شلاق، زندان و در صورت بیگانه بودن فرد روزه‌خوار تبعید است.

اردن
عقبت این افراد در اردن یک ماه حبس و مبلغ ۲۵ دینار جریمه است.

کویت
در کویت نیز مانند اردن مجازات روزه خورای چیزی نزدیک به تقریبا یک ماه حبس یا ۱۰۰ دینار جریمه نقدی است.

امارات
افرادی که در این کشور تظاهر به روزه خواری کنند نیز مثل اردنی ها و کویتی ها یا یک ماه حبس در انتظارشان است یا مجبور به پرداخت ۲۰۰۰ درهم جریمه می شوند.

قطر

 در کشور "قطر" تا ۳ ماه حبس یا سه هزار ریال جریمه مجازات مربوط به فرد روزه خوار است.

اما حکم فقهی این اقدام:
بر اساس احکام اسلامی اگر کسی در ماه مبارک رمضان بدون عذر شرعی و از روی عمد در ملاء عام روزه خواری کند، در صورتی که نزد حاکم شرع ثابت شود، در مرتبه اول و دوم او را مجازات (تعزیر) می کند. اگر باز هم به بی حرمتی نسبت به ماه رمضان ادامه دهد، در مرتبه سوم یا در مرتبه چهارم با اختلافی که در بین فقها وجود دارد اعدام می شود.(۱)
از جمله روایاتی که این مجازات برای روزه خوار در ملأ عام بیان شده است صحيحه سماعه است که طبق این روایت از امام ـ عليه السلام ـ سوال شده که: رجل أخذ في شهر رمضان و قد افطر ثلاث مرات و قد رفع الي الامام ثلاث مرات؟ کسي در ماه مبارک رمضان سه مرتبه علنا روزه‌اش را افطار کرده است و حکم تعزير بر او جاري شده، تکليف چيست؟ امام ـ عليه السلام ـ فرموده است: يقتل في الثالثة، در مرتبه سوم بايد کشته شود(۲).

اما نمونه های تاریخی:
۱. از امام باقر (سلام الله علیه) نقل شده است که:
مردى را نزد على امام علی(علیه السلام) آوردند که در روز ماه رمضان بدون عذر افطار کرده بود،حضرت به جهت حقّ ماه رمضان که این شخص در آن افطار کرده بود، سی و نه شلّاق به او زد. (۳)

۲. یکى از شاعران زمان امیرالمؤ منین علىّ علیه السلام به نام نجاشى در ماه مبارک رمضان ، آشکارا شراب خمر آشامید؛ پس او را نزد امام علىّ علیه السلام آوردند.
حضرت دستور داد تا او را صد ضربه شلاّق زدند و سپس او را به حکم آن بزرگوار زندانى نمودند؛ و چون فرداى آن روز شد، وى را از زندان بیرون آوردند و هشتاد شلاّق دیگر بر او زدند.
نجاشى اعتراض کرد : چرا زندان و هشتاد شلاق اضافى زدید؟
حضرت فرمود: چون حرمت ماه رمضان را شکستى و علنى با حرام روزه خوارى کردى .(۴)

نکته ای که باید مورد توجه قرار داد این است که:

آنچه جرم بوده و مجازات دارد اقدام به روزه خواری در ملأعام یعنی تظاهر به روزه خواری می باشد.والا اگر کسی مخفیانه و دور از چشم دیگران به هر دلیل اقدام به روزه خواری کند،هر چند اگر بدون عذر شرعی اقدام به روزه خواری کند مرتکب گناه شده است ولی این مجازات شامل حال او نمی شود.


پی نوشت:
۱. علامه حلي، منتهي المطلب، تبريز، حاج احمد، چاپ قديم، ۱۳۳۳ش، ج۲، ص۵۸۱.
۲. حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، بيروت، دار احياء التراث العربي، چاپ ششم، ۱۴۱۲ق، ج۷، ص۱۷۹.
۳. محدث نوری،مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل،انتشارات مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، ج‏۷، ص: ۴۰۱.
۴. شیخ صدوق،من لا یحضره الفقیه،انتشارات جامعه مدرسین،۱۴۰۴ق.ج۴ص۵۵. شیخ طوسی،تهذیب الاحکام،تهران،دارالکتب الاسلامیه،۱۳۹۰ق.ج۱۰ص۹۴.

کلمات کلیدی: 

facenama

نظرات