رابطه فقر و کفر خدا چیست؟

رابطه فقر و کفر خدا

حدیثی بسیار مشهور وجود دارد که:  "كَادَ الْفَقْرُ یَكُونُ كُفْراً" و بسیاری از ما بنا بر آن می گوییم: "اگر فقر از پنجره داخل شود، ایمان از در خارج می شود."

این در حالی است که:
اولا خود بسیار دیده ایم که انسان هایی علیرغم فقر، ایمان خود را حفظ کرده اند. و اتفاقا ایمان در قشر اغنیاء از ایمان در قشر فقراء کمتر است:

«كَلاَّ إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغى‏ *  أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى‏[علق/۶-۷] چنین نیست (كه شما مى ‏پندارید) به یقین انسان طغیان مى ‏كند.  از اینكه خود را بى ‏نیاز ببیند!»

ثانیا در احادیث متعددی مطالبی بیان شده که فقراء را به بهشت نزدیک تر از دیگران دانسته و این به معنای ایمان آنهاست. به عنوان نمونه:

امام صادق علیه السّلام فرمودند: فقراء مؤمن در بهشت گردش مى ‏كنند و قبل از چهل سال از اغنیاء وارد بهشت مى ‏گردند مثل اینها مانند آن دو كشتى مى ‏باشد كه از جلو مامور مالیات مى ‏گذرد، او به یك كشتى نگاه مى‏ كند و هنگامى كه چیزى در آن ندید او را رها مى ‏كند ولى كشتى دومى را به‏ خاطر داشتن مال زیاد نگه مى ‏دارد.[۱]

همچنین ایشان می فرمایند: هر گاه روز قیامت بر پا شود و بنده مؤمن كه هر دو اهل بهشت مى ‏باشند براى حساب حاضر مى ‏شوند، یكى از آنها در دنیا فقیر و دیگرى غنى بوده ‏اند فقیر مى ‏گوید: بار خدایا چرا مرا در اینجا حاضر كرده‏ اند كه در دنیا ولایت و حكومتى نداشتم تا ظلم كنم و یا عدالت كرده باشم.
خداوندا من كه مالى نداشتم تا حق آن را بدهم و یا از دادن حق خوددارى كنم، روزى من در دنیا فقط به اندازه خرجم بود و مى ‏دانى كه براى من چه مقدر كرده بودى و زندگى من چگونه بود، خداوند متعال در این هنگام مى ‏فرماید بنده من راست مى ‏گوید راه او را باز كنید تا داخل بهشت گردد.
اما مرد توانگر براى حساب باقى مى‏ماند و باید همه حساب‏هاى خود را پس دهد، او به اندازه ‏اى عرق مى‏كند كه اگر چهل شتر از عرق او بخورند سیر مى ‏گردند، و بعد از مدتى معطلى و گفتگو به او اجازه مى ‏دهند تا وارد بهشت گردد.[۲]

ثالثا احادیثی در مدح فقر وجود دارد:

خداوند در مناجات خود به موسى علیه السّلام فرمود: اى موسى: هر گاه مشاهده كردى كه فقر به طرف تو مى ‏آید به او خوش آمد بگو كه فقر از شعار بندگان صالح مى‏باشد، و هر گاه دیدى كه مال به طرفت مى ‏آید بدان آن گناهى است كه به آن عقوبت خواهى شد.[۳]

على علیه السّلام فرمودند: فقر براى مؤمنان از گردنبند زیبائى كه بر سینه اسب‏ها مى ‏آویزند زیباتر است.[۴]
پیامبر صلی الله علیه و اله فرموده اند: فقر مایه مباهات من است. و به آن افتخار می کنم.[۵]

همچنین ایشان در دعا می فرمودند: بار الها بحال مسكنت و ندارى زنده‏ام دار، و در حال ندارى مرا بمیران و با كسانى كه دارا نیستند حشرم ده.[۶]

بنابراین حتما فهم ما از حدیث ذکر شده غلط است. و به همین دلیل علماء نیز برای بیان معنایی صحیح درباره حدیث کوشیده اند. از جمله علامه مجلسی فرموده اند: کفر به دلیل احتمال حسادت به اغنیاء یا احتمال عدم رضایت به قضاء و قدر الهی و نظیر آن است. که در فقراء ممکن است.[۷]

البته با جستجوی بیشتر نسخه کامل تری از حدیث وجود دارد که توضیح آن راحت تر است: قَالَ ص لَوْ لَا رَحْمَةُ رَبِّی عَلَى فُقَرَاءِ أُمَّتِی كَادَ الْفَقْرُ یَكُونُ كُفْراً[۸] یعنی اگر رحمت خدا بر فقرا نبود، فقر به کفر منتهی می شد!

و تعبیر "لولا" برای شرطی است که محقق نمی شود. یعنی عدم وجود این رحمت معنا ندارد!

[۱]. إرشاد القلوب إلى الصواب، ج‏۱، ص ۱۵۵.
[۲]. أمالی الصدوق، ص ۳۶۰ ،المجلس السابع و الخمسون.
[۳]. الكافی، ج‏۲، ص۲۶۳.
[۴]. الكافی، ج‏۲، ص۲۶۵.
[۵]. بحار الأنوار، ج‏۶۹، ص۵۵.
[۶]. سنن النبى صلى الله علیه و آله با ترجمه، ج‏۱، ص۷۷.
[۷]. ر.ک بحار الأنوار، ج‏۶۹، ص ۳۲.
[۸]. جامع الأخبار، ۱۰۹ و بحار الأنوار، ج‏۶۹، ص ۴۷.

facenama

دیدگاه‌ها

کاش به جای اینکه فقر رو خوب

کاش به جای اینکه فقر رو خوب جلوه بدهیم ثروت رو. خوب جلوه میداتید
هیچ جای قرآن و اسلام گفته نشده فقیر یا ثروتمند بلکه گفته شده تقوا
تقوا هیچ ربطی به فقر یا ثروت نداره
اگه ثروت بد بود حضرت محمد نمی خواستش و خیلی از امام های ما
اگه پول خدیحه نبود اسلام اسلام الان نبود
اگر الانشم مسلمون ها ثروتمند بشن میتونن اسلام رو بیشتر گسترش بدهند
ولی متاسفانه به ما گفتن فقر خوبه و ثروت بد به همین دلیل کسی تلاش برای ثروتمند شدن نمی کنه

تصویر soalcity

هیچ کس به فقیرانه زیستن دعوت

هیچ کس به فقیرانه زیستن دعوت نشده است و طبیعتا هر کسی می تواند باید لوازم رفاه خود و خانواده و اطرافیانش را فراهم کند.
اما مساله این جاست که حالا اگر عده ای به فقر مبتلا شدند، آیا هیچ زاویه نگاه مثبتی برای آنها وجود ندارد؟ آیا باید در فقر زندگی خود را سیاه مطلق ببینند؟
فکر می کنم اگر با این نگاه مساله را مجدد مطالعه بفرمایید در آن مشکلی نبینید.

نظرات